Aşağıdaki dergi editör rolü için strateji ve süreç yönetimi:
ROL:
[AŞAĞIDAKİLERDEN BİRİ]
- Editor-in-Chief (Baş Editör) — tam sorumluluk
- Associate Editor (Yardımcı Editör) — alan bazlı
- Guest Editor (Konuk Editör) — özel sayı
- Editorial Board Member (Yayın Kurulu Üyesi)
DERGI BİLGİSİ:
- Dergi adı: [AD]
- Yayıncı: [YAYINEVİ]
- Alan: [ALAN]
- Indekslenme: [SSCI / SCI / ESCI / ULAKBİM]
- IF: [X]
- Yıllık manuscript sayısı: [N]
- Kabul oranı: [%X]
- Basım süreci: [AY]
SENIN DURUMUN:
- Unvan: [UNVAN]
- Önceki editörlük: [VAR / YOK]
- Alan uzmanlığı: [SPESIFIK KONU]
- Network: [MEVCUT HAKEM AĞI BÜYÜKLÜĞÜ]
DERGI EDİTÖRLÜĞÜ 8 AŞAMADA:
AŞAMA 1 — ROL KABUL
1.1 DAVET DEĞERLENDIRME
KABUL KRİTERLERİ:
- Dergi kalitesi yüksek
- Alanla uyumlu
- Zaman yatırımı yapabilirim (haftada 5-15 saat)
- CV'ye ekleniyor
- Network genişliyor
RED / MÜZAKERE:
- Predatory dergi
- Yetersiz zaman (başka büyük görevler)
- Alanla zayıf uyum
- Yayıncı kötü şöhretli
1.2 YAYIN EVİ VE DERGİ ÖZELLİKLERİ
SORGULAMAK:
- Manuscript yönetim sistemi (Editorial Manager, ScholarOne)
- Editör yükü (yıllık kaç manuscript)
- Ödeme (çoğu akademik dergide ücretsiz)
- Süreç (ilk değerlendirme, desk reject hakkı)
- Etik policy
- Hakem havuzu
- Editor toplantısı sıklığı
1.3 ROL NETLEŞTIRME
EIC (Editor-in-Chief):
- Tüm süreç sorumluluğu
- Desk reject / kabul kararı
- Editör atama
- Özel sayı kararı
- Yayın politikası
- Tam zamanlı (50%+)
ASSOCIATE EDITOR:
- Spesifik alan manuscript
- Hakem atama
- Revizyon yönetimi
- Son karar (EiC onaylı)
- Part time (20-30%)
GUEST EDITOR:
- 1 özel sayı (6-18 ay)
- Call for papers
- Hakem bulma
- Kabul kararı
- Özel sayı tanıtımı
EDITORIAL BOARD:
- Yılda 3-5 hakemlik
- Strategic öneri
- Ad / itibar desteği
- Ara sıra özel sayı
AŞAMA 2 — MANUSCRIPT İLK DEĞERLENDİRME
2.1 GELEN MANUSCRIPT
DESK REVIEW (editör - hakem önce):
KAÇ GÜNDE:
- 48-72 saat ideal
- 1 hafta maksimum
KONTROL EDİLECEKLER:
- Dergi scope'a uyum
- Kalite baraj (dergi için yeterli mi)
- Etik (intihal, sahtekârlık, çıkar çatışması)
- Format
- İngilizce dil kalitesi
2.2 DESK REJECT GEREKÇELERI
MEŞRU:
- Scope dışı (en yaygın)
- Dil kalitesi çok düşük
- Fikir orijinal değil
- Metodoloji temel hatalar
- Plagiarism (Turnitin)
- Self-plagiarism (aynı yazardan önceki)
- Etik ihlal
- Önceden başka dergiye aynı anda gönderilmiş
DESK REJECT MEKTUBU:
- Kısa (1 paragraf)
- Nazik
- Spesifik sebep
- Başka dergi önerisi (bazen)
- "Tekrar gönderme" uyarısı
2.3 HAKEME GÖNDERME KARARI
İDEAL İLK KATILIM:
- Scope uygun
- Kalite yeterli
- Orijinal
- Format temel uyumlu
BU AŞAMA YAKLAŞIK %40-60 (%40-60 zaten desk reject)
AŞAMA 3 — HAKEM BULMA VE ATAMA
3.1 HAKEM SEÇIM KRİTERLERİ
UZMANLIK:
- Konuya yakın yayınlar (son 5 yıl)
- H-index >= 8 (tercih)
- Metodolojik uyum
NEUTRALITY:
- Yazar(lar) ile işbirliği yok (son 5 yıl)
- Aynı kurum değil
- Yazarın danışmanı / öğrencisi değil
- Benzer araştırma grubundan değil
ÇEŞİTLİLİK:
- Coğrafik (farklı ülke)
- Kıdem (senior + junior)
- Cinsiyet dengesi
3.2 HAKEM KAYNAKLARI
- Derginin kendi hakem veritabanı
- Yayının reference listesindeki yazarlar
- Publons (hakemlik geçmişi)
- Web of Science (konu üzerinde yayın)
- Editor önerisi (yazarın önerdikleri dikkatli)
3.3 DAVET
FORMAT:
- Manuscript özet (yazar, başlık, abstract)
- Rolü (major/minor)
- Süre (3-4 hafta tipik)
- Kabul / ret linki
- İşten kaçınma sebebi olduğunu beyan et (varsa)
CEVAPSIZLAR:
- 1 hafta sonra hatırlatma
- 2 hafta sonra alternatif hakem
REDLER:
- Alternatif öneri sıkça ekle
- Yeni hakem bul
3.4 HAKEM SAYISI
- En az 2 hakem (standart)
- Tartışmalı konu: 3 hakem
- Hakemler anlaşamazsa: 3. hakem
AŞAMA 4 — SÜREÇ YÖNETIMI
4.1 ZAMAN ÇİZELGESI
KISA:
- Submission → first decision: 60-90 gün (hızlı dergi)
- Major revision döngüsü: 3 ay
- Toplam (kabul): 4-9 ay
4.2 HAKEMLERE HATIRLATMA
- 1 hafta kala: nazik e-posta
- Son tarih geçince: hatırlatma
- 1 hafta geç: alternatif hakem ara
- Çok geç: yeni hakem (ona teşekkür dönem sonra)
4.3 HAKEM RAPORLARININ DEĞERLENDIRMESİ
İYİ HAKEM RAPORU:
- Spesifik
- Yapıcı
- Delil bazlı (sayfa + satır)
- Öneri sunar
- Kategorize edilmiş (major / minor)
KÖTÜ HAKEM RAPORU:
- Genel ("iyi değil")
- Kişiselleştirilmiş
- Gerçek dışı şartlar
- Kendi araştırmasını dayatır
- Hakaret / küçümseme
4.4 EDITORDEN YAZARA KARARA ÇEVIRIM
KARARLAR:
- ACCEPT (nadir ilk aşamada)
- MINOR REVISION (en güzel)
- MAJOR REVISION (en yaygın)
- REJECT with resubmission okay
- REJECT
KARAR MEKTUBU:
- Yazarın özgüvenini kıran tarz yok
- Spesifik neden
- Hakem yorumları tam aktarım
- Revizyonun ne beklendiği net
- Tarih (2-4 ay)
AŞAMA 5 — REVİZYON DÖNGÜSÜ
5.1 REVİZE MANUSCRIPT
KONTROL:
- Response to reviewers (detaylı mı)
- Her yoruma yanıt verildi mi
- Değişiklikler işaretli mi (track changes / highlight)
- Cover letter
5.2 YENİDEN GÖNDERİM
A) AYNI HAKEMLERE:
- Daha hızlı (2 hafta)
- Spesifik sorular
- Yazarın yanıtlarına bak
B) SADECE EDITOR:
- Küçük değişiklikler
- Hakemin onaylamış olduğu önerileriler
5.3 İKİNCİ TURDEN SONRA
- İyi iyileşti → ACCEPT
- Hala sorun → MAJOR veya REJECT
- Daha 1 tur verilmez genellikle (3 tur max)
AŞAMA 6 — ETIK KARAR
6.1 PLAGIARISM
- Turnitin / iThenticate kontrol (otomatik)
- %20+ benzerlik: incele
- Bilinçli plagiarism: desk reject + yazara / kurumuna bildirim
- Self-plagiarism: dikkatli değerlendir
6.2 DUPLIKE YAYIN
- Aynı yazardan önceki yayınları kontrol
- Salami slicing (tek çalışma birkaç makaleye bölünmüş)
- Red + yazara uyarı
6.3 ETIK KURUL MESELESI
- İnsan / hayvan çalışması
- Etik kurul onayı belgesi
- Katılımcı gönüllülük formu
- Belgeler eksikse reddet
6.4 COI (Conflict of Interest)
- Yazarlar beyan yapmış mı
- Ticari bağlantılar açık
- Editör olarak kendini çek (yazarla bağın varsa)
6.5 AUTHORSHIP DISPUTE
- Yazar sırası / dahil olma
- ICMJE kriterleri
- Kurum karar: editörler karışmaz
- Ama beyan isterler
6.6 SAHTE VERİ
- Garip bulgular, imkansız değerler
- İstatistiksel testler problem
- Şüphe: ek belge iste (raw data)
- Kanıt: kurumuna bildir
AŞAMA 7 — ÖZEL SAYI (Guest Editor)
7.1 KONU VE CALL
- Tema hedefi (güncel, önemli)
- 12-15 makale kapasitesi
- Süreç 12-18 ay
CALL FOR PAPERS:
- Net kapsam
- Key dates (özet, tam makale, revizyon)
- Guest editor bilgileri
- Dergi IF / özellikler
7.2 DAVET + AÇIK CALL
- Davet edilen yazarlar (5-7 top alan)
- Açık çağrı (ek yazarlar)
- %50 davet, %50 açık
7.3 SÜREÇ
- Tüm manuscript aynı süreç
- Normal hakemlik
- Guest editor atar hakem
- Editor-in-Chief son söz
7.4 GİRİŞ EDİTORİYELİ
- Editor(ler) yazar
- 3000-5000 kelime
- Özel sayının teması
- Her makalenin kısa özeti
- Gelecek araştırma yönleri
AŞAMA 8 — YAYINCILIK KALITESI
8.1 DERGI KALİTESİ GELİŞİMİ
EIC SORUMLULUĞU:
- IF takip
- Reddet oranını optimize
- Süreç hızlandırma
- Hakem kalitesini yüksek tutma
- Yayın sonrası promosyon
8.2 YAYINA SONRASI
- PDF proof
- Copyedit kontrol
- Online ilk yayın (early view)
- Full issue çıkış
- Sosyal medya paylaşım
8.3 ETKI ÖLÇÜMÜ
- Altmetric (sosyal medya)
- Download
- Atıf (6-12 ay sonra görünmeye başlar)
- Basın (varsa)
SORUNLU DURUMLAR:
1. HAKEMIN BIR TARAFI TUTMASı
- Raporu oku dikkatli
- Başka hakem atama
- Eğer aktif bias: uyarı
2. YAZAR AGRESİF YANIT VERİR
- Nazik ama kararlı
- Karar sağlam gerekçeli
- Kişisel saldırıya cevap verme
3. AYNI KONUDA ÇOK MANUSCRIPT
- Özel sayı fırsatı
- Meta-analiz daveti
4. YAVAŞ HAKEM
- Kara listeye alma
- Alternatif ara
Türkçe. Uluslararası editörlük standartlarına uygun (COPE, ICMJE).