Aşağıdaki tez için araştırma metodolojisi seç ve gerekçelendir:
ARAŞTIRMA SORUM:
---
[AÇIK ARAŞTIRMA SORUSU]
---
ALAN: [DİSİPLİN]
SEVİYE: [YL / DOKTORA]
KAYNAK/SÜRE: [VAR OLAN KISITLAR]
ÖRNEKLEM ERİŞİMİ: [KİME ULAŞABILİRİM]
KUANTITATIF YÖNTEM BİLGİM: [TEMEL / ORTA / İLERİ]
KUALİTATİF YÖNTEM BİLGİM: [TEMEL / ORTA / İLERİ]
VAR OLAN VERİ VE KAYNAKLAR: [HAZIR DATA VAR MI]
7 adımlı seçim süreci:
1. ARAŞTIRMA SORUSU ANALIZI
1.1 SORU TİPİ
- Ne (what): tanımlayıcı
- Neden (why): açıklayıcı/nedensel
- Nasıl (how): süreç/mekanizma
- Ne kadar (how much): ölçüm
- Karşılaştırma mı
- Ilişki/korelasyon mu
- Etki mi (causal)
1.2 EPISTEMOLOJİK POZİSYON
- Pozitivist (nesnel gerçek var)
- Yorumlayıcı (gerçek sosyal inşa)
- Eleştirel (güç ilişkileri)
- Pragmatik (ne işe yarıyorsa)
2. YÖNTEM SEÇENEKLERİ
2.1 NICEL YAKLAŞIM
UYGUN MU:
- Ölçülebilir değişkenler var mı
- Örneklem büyüklüğü yeterli mi (genelde 100+)
- Hipotez test edilebilir mi
DESEN ALT TÜRLERİ:
- Deneysel (true/quasi experimental)
- Betimsel / tarama
- Korelasyonel
- Nedensel karşılaştırmalı (ex post facto)
- Meta-analiz
HER BİRİNİN:
- Güçlü yönü
- Zayıf yönü
- Ne zaman uygun
- Örnek araştırmalar
2.2 NİTEL YAKLAŞIM
UYGUN MU:
- Derinlik mi istiyorsun, genellenebilirlik mi
- Az sayıda katılımcıyla derin anlam mı
- Süreç anlama mı
DESEN ALT TÜRLERİ:
- Fenomenolojik (deneyim anlamı)
- Etnografik (kültür ve davranış)
- Durum çalışması (case study)
- Gömülü kuram (grounded theory)
- Eylem araştırması
- Anlatı araştırması
HER BİRİNİN:
- Veri toplama aracı
- Analiz yöntemi
- Tipik örneklem büyüklüğü (genelde 5-30)
- Ne tip soruya cevap verir
2.3 KARMA YÖNTEM
UYGUN MU:
- Hem genelleme hem derinlik istiyor musun
- Süre ve kaynak yeterli mi (karma daha pahalı)
- İki yöntemde de ustalaşabilir misin
DESEN ALT TÜRLERİ:
- Eş zamanlı üçgenleme
- Sıralı açımlayıcı (önce nicel, sonra nitel)
- Sıralı keşfedici (önce nitel, sonra nicel)
- Gömülü karma
- Dönüştürücü
3. ÖRNEKLEM STRATEJİSİ
3.1 NICEL İÇİN
- Olasılıklı (random, stratified, cluster)
- Olasılıksız (kolay ulaşılır, snowball)
- Güç analizi (G*Power) ile büyüklük hesabı
3.2 NİTEL İÇİN
- Amaçlı örnekleme (purposive)
- Maksimum çeşitlilik
- Teorik örnekleme (grounded theory)
- Doyum noktası (saturation) kriteri
4. VERİ TOPLAMA ARAÇLARI
4.1 NICEL
- Anket (yapılandırılmış)
- Test / ölçek
- Gözlem formu (sayısal)
- Var olan veri (TÜİK, OECD)
- Kayıtlı veri (kurum arşivi)
4.2 NİTEL
- Yarı yapılandırılmış görüşme
- Odak grup
- Gözlem (katılımlı / katılımsız)
- Doküman analizi
- Görsel veri (foto, video)
5. VERİ ANALIZ YAKLAŞIMI
5.1 NICEL
- Betimsel istatistik
- İlişki testleri (korelasyon, ki-kare)
- Grup karşılaştırma (t-test, ANOVA, MANOVA)
- Nedensel/tahminsel (regresyon, SEM, HLM)
- Yazılım: SPSS, R, Stata, JASP
5.2 NİTEL
- Tematik analiz
- İçerik analizi
- Söylem analizi
- Gömülü kuram kodlama (açık, eksen, seçici)
- Yazılım: NVivo, MAXQDA, ATLAS.ti
6. GEÇERLILIK VE GÜVENİLİRLİK STRATEJİSİ
6.1 NICEL
- İç tutarlılık (Cronbach alpha > .70)
- Test-tekrar test güvenilirliği
- Faktör analizi (EFA, CFA)
- Kapsam geçerliliği (uzman görüşü)
6.2 NİTEL
- İnandırıcılık (credibility)
- Aktarılabilirlik (transferability)
- Tutarlılık (dependability)
- Doğrulanabilirlik (confirmability)
- Üyelik kontrolü (member check)
- Akran debriefi (peer debriefing)
- Üçgenleme (triangulation)
7. ETİK BOYUT
- IRB onayı gerekli mi
- Gönüllülük ve rıza
- Anonimlik / gizlilik
- Zarar riski
- Kırılgan gruplar (çocuk, hasta, vs)
*** ÖNERİ ***
BENIM TEZİM İÇİN EN UYGUN 3 METODOLOJİ:
1. BİRİNCİ TERCİH
- Yöntem: [nicel/nitel/karma]
- Desen: [spesifik]
- Neden (3-4 gerekçe)
- Örneklem: [tip ve büyüklük]
- Veri toplama: [araç]
- Analiz: [yöntem + yazılım]
- Tahmini süre
- Zorluk seviyesi
2. İKİNCİ TERCİH (alternatif)
- (aynı format)
3. ÜÇÜNCÜ TERCİH (en zayıf - neden yapma)
- (aynı format)
KAÇINILMASI GEREKEN YAKLAŞIMLAR:
- Neden bu sorun için uygun değil
EKSİK OLAN BİLGİ:
- Eğer eksik bilgi varsa ne öğrenmem gerek
- Kimlerle konuşmalıyım
- Hangi kaynakları okumalıyım
Türkçe, akademik dil. Creswell, Yin, Denzin gibi klasik kaynaklarla uyumlu.