Aşağıdaki mevzuat konusunda rehberlik hazırla:
KONU:
[BİR VEYA DAHA FAZLASI]
- Yeni program açma (lisans/YL/doktora)
- Program kapatma/dondurma
- Öğrenci kabul koşulları
- Öğretim üyesi alımı kuralları
- Doçentlik kriterleri (ÜAK)
- Ders kredi/saat yönetmeliği
- YÖKSİS güncelleme
- Disiplin yönetmeliği
- Yabancı öğrenci kabul
- Uluslararası ortak program
- Akademik teşvik
- Döner sermaye
- Araştırma projesi mevzuatı
- YÖKAK kurumsal akreditasyon
KURUM:
- Tip: [DEVLET / VAKIF]
- Spesifik durum: [SORUN / SORU]
ÇIKTI — 10 ALANLI REHBER:
**Alan 1: Temel Kanunlar.** **2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (1981)** — ana maddeler: Madde 13 Rektör, 14 Senato, 15 Yönetim Kurulu, 16 Dekan, 20 Enstitü, 58 Döner sermaye. **2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu (1983)** — maaş, ek ders ücreti, geliştirme ödeneği, makam tazminatı, akademik teşvik. **657 sayılı Devlet Memurları Kanunu** — idari personel için atama, sicil, disiplin.
**Alan 2: YÖK Yönetmelikleri.** Lisansüstü Eğitim Yönetmeliği (2016, güncellenmiş) — YL kabul, doktora kabul, ALES şartı, dil şartı, süre sınırları, tez savunma, yazım kuralları. Öğrenci Disiplin Yönetmeliği (2012) — kınama, uzaklaştırma, çıkarma, süreç (şikayet → soruşturma → savunma → karar → Bölge İdare Mahkemesi itiraz). Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma (2018) — Dr. Öğr. Üyesi, Doçent (ÜAK kriterleri), Profesör başvuru/atama süreci.
**Alan 3: ÜAK Doçentlik.** 2023 güncel 23 temel alan, her biri kendi kriteri (uak.gov.tr). Her 3-5 yılda güncelleme, yayın tarihi başvuru tarihine yakın, geçici hükümler. **2023-2026 değişiklikler:** preprint kabul (bazı alan), AI kullanımı beyan zorunluluğu, tez yayını zorunluluğu (YL/Doktora), open access teşvik, predatory journal red listesi, etik ihlal cezaları sert. **Başvuru:** online (ÜAK), belgeler, dosya ücreti, 6-12 ay süreç, Nisan/Ekim dönemleri.
**Alan 4: Program Açma/Kapama.** **Yeni lisans:** en az 3 Prof./Doç./Yrd.Doç., fiziksel altyapı, müfredat YÖK uyumlu, işveren raporları, mali plan → fakülte kurulu → senato → YÖK (6-12 ay inceleme) → Bakanlar Kurulu → Resmi Gazete. **YL:** 3 doktoralı öğretim üyesi. **Doktora:** 3 profesör, güçlü yayın profili, altyapı. **Kapama:** düşük talep/yetersiz kadro/stratejik, mevcut öğrencilerin korunması, YÖK onayı.
**Alan 5: Öğrenci Kabul.** **Lisans iç:** YKS → başarı sıralaması → tercih → yerleştirme. **Uluslararası:** YÖS / SAT / ACT / uluslararası lise + dil yeterliliği (Türkçe/İngilizce), her kurum kendi kriteri. **YL:** ALES + dil (YDS/YÖKDİL/TOEFL) + not ortalaması 2.5+ + mülakat. **Doktora:** ALES 55+, dil 55+ YDS, YL not, yazılı sınav, sözlü, araştırma önerisi. Son değişiklikler: ALES geçerlilik süresi, dil belgesi güncellik, YL→doktora kriterleri.
**Alan 6: Öğretim Üyesi Alımı.** Kadro talebi (bölüm ihtiyaç → fakülte kurulu → rektörlük → YÖK kadro tahsisi → Maliye onayı → Resmi Gazete ilan). Başvuru koşulları (alan uzmanlığı, dil puanı 55+, özel koşullar, belgeler). Değerlendirme (ön inceleme → jüri atama → jüri değerlendirme → puanlama → sözlü → rektör kararı → atama).
**Alan 7: Mali Mevzuat.** 5018 Kamu Mali Yönetimi (yetki, bütçe aşım yasak, belgeleme, saymanlık, harcama yetkilisi). Döner sermaye (2547 Madde 58, dağıtım oranları). Burslar (2547 Madde 46, kurum/YTB/TÜBİTAK). Proje (TÜBİTAK yönetmeliği, BAP, AB, devlet yardımları).
**Alan 8: YÖKSİS.** Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi — tüm akademik personel + öğrenci + yayın/proje/ders bilgisi. 6 ayda 1 güncelleme. Doçentlik için kritik. Akademik teşvik hesabı. Modüller: kişisel bilgi, eğitim, iş tecrübesi, eserler (makale, kitap, konferans — DOI bazlı otomatik), projeler, atıflar, dersler, tez danışmanlıkları, yabancı dil.
**Alan 9: YÖKAK (Kalite).** Yükseköğretim Kalite Kurulu — kurum akreditasyonu + program (dolaylı) + dış değerlendirme. Yıllık öz değerlendirme raporu (ÖDR) + 5 yılda 1 dış değerlendirme + iyileştirme planları + akreditasyon kararı. Ölçütler: kurumsal yeterlik, eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı, yönetim sistemi.
**Alan 10: Güncel Meseleler (2024-2026).** Yükseköğretim reformu (YÖK değişikliği, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri), üniversite birleştirme/yeni kurma/ihtisaslaşma, uluslararası uyum (Bologna, ECTS, ENIC/NARIC), dijital dönüşüm (e-devlet entegrasyon, YÖKSİS genişleme, online kayıt, dijital diploma).
**Günlük referans:** mevzuat.gov.tr, yok.gov.tr, uak.gov.tr, yoksis.yok.gov.tr. Danışmanlar: hukuk ofisi, genel sekreterlik, deneyimli idari personel. Eğitim: YÖK programları, üniversite içi eğitim, sempozyumlar. **Güncel tutma:** Resmi Gazete abonelik, YÖK duyuruları takip, YÖKSİS duyurular, mevzuat değişiklik newsletter.
Türkçe, güncel Türk yükseköğretim mevzuatına uygun (son bilgi için yok.gov.tr kontrol edilmeli).